terug

COMMENTAAR: Kabinetsformatie

Het eindverslag van informateur Tjeenk Willink bevat een bijlage met een aantal inhoudelijke kwesties die fundamenteler zijn dan de Haagse politieke vraag ‘wie met wie’. Los van de politieke samenstelling van de nieuwe regeringscoalitie, wordt de vertrouwenscrisis van het openbaar bestuur geagendeerd, ook door zelfreflectie van de overheid.

Ik vind het winst als ook in het vervolg van de kabinetsformatie niet alleen de politieke samenstelling en aandacht voor (aanpassing) van overheidsbeleid centraal staan, maar vooral ook  het samenspel tussen overheden. Mijn ervaring, bijna weer twee jaar werkend in Den Haag, is dat het bestuurlijk verkeer en de verhouding tussen overheden vooral juridisch wordt vormgegeven en dat de rijksoverheid met een enorme mate van detaillering wettelijk vastgelegde decentralisaties ‘terugneemt’ door uitvoerige uitvoeringsbesluiten vast te leggen in Algemene maatregelen van Bestuur.

Als bij voorbeeld in Noord- Brabant tussen gemeenten en provincie met een daar ontworpen inkleuring de regionale uitvoeringsorganisaties tot stand komen (binnen de wettelijke kaders van de Wabo), lijkt het mij niet nodig daar op termijn via een AmvB weer een juridische constructie overheen te leggen. Of als in Leeuwarden  in het kader van het arbeidsmarktbeleid tussen partijen op het werkplein reeds wordt samengewerkt, zoals wettelijk is ingekaderd, hoeft in de komende kabinetsperiode geen AmvB voor de werkpleinen te worden afgekondigd.

Het zijn slechts voorbeelden van een juridische verdichting die elke lucht uit lokale afwegingen weghaalt en vooral de lokale inkleuring zeer beperkt. Meer dan ooit is juist in de volgende kabinetsformatie aandacht geboden voor de ‘hoe met wie vraag’: hoe gaan overheden met elkaar om; kan de rijksoverheid zich beperken tot nationale kwesties en is er fundamenteel vertouwen om de gemeenten lucht en ruimte te geven voor lokaal bestuur.

Inwoners is niet uit te leggen dat in Nederland elke overheid een beetje verantwoordelijk is en dat we het moeizame samenspel tussen overheden niet weten te ontrafelen. De juridische verhoudingen zijn het bestuurlijk verkeer gaan overheersen. Een behoorlijke ambitie om de juridische verdichting tussen overheden te saneren lijkt mij in het nieuwe regeerakkoord een mooi project, waaraan wij vanuit de VNG met veel positieve energie zullen meewerken.

Drs. C.J.M. de Vet,
lid directieraad VNG

keesjan.devet@vng.nl